Wyobraź sobie, że kupujesz wymarzoną działkę. Budujesz dom, urządzasz ogród i planujesz spędzić tam kolejne kilkadziesiąt lat. Po pewnym czasie okazuje się jednak, że przez Twoją nieruchomość ma przebiegać nowa droga. Czy naprawdę możesz stracić swój dom?

Tzw. Specustawa z 2003 r. dała publicznym inwestorom (Skarbowi Państwa i jednostkom samorządowym) bardzo silne prawo umożliwiające przejęcie nieruchomości. Decyzja Zezwolenia na Realizację Inwestycji Drogowej staje się ostateczna już po 14 dniach lub uzyskuje natychmiast rygor wykonalności. 

Jeżeli w postępowaniu doszło do naruszeń, właściciel może podjąć działania prawne. Należy jednak założyć, że nie doprowadzą one do zatrzymania inwestycji, mogą co najwyżej opóźnić procedurę lub wpłynąć na otrzymanie bardziej satysfakcjonującego odszkodowania. 

Odszkodowanie jest oczywiście nieodzowne. Co więcej wstępnie inwestor musi wystąpić z propozycją dobrowolnego zbycia nieruchomości. Atrakcyjność tych propozycji jest różna, ale nie można zakładać z góry, że będzie niekorzystna w stosunku do realiów rynkowych. Jasne jest jednak, że sam fakt wymuszenia wyprowadzki, często z miejsca stanowiącego dziedzictwo pokoleń, nie ma swojej ceny.

Tworząc te przepisy Ustawodawca założył, że dobro publiczne ma nadrzędną wartość z poszanowaniem własności prywatnej (w tym świecie prawie wszystko ma cenę lub raczej wartość, a na pewno nieruchomości). Trudno z tym dyskutować widząc jaki efekt gospodarczy i poprawę jakości życia daje rozwinięta sieć dróg. 

Podsumowując, uniknięcie wywłaszczenie przy kompetentnym przeprowadzeniu procedury przez Inwestora jest raczej niemożliwe. Jednakże, aktywnie uczestnicząc w procesie można zapewnić sobie naprawdę godziwe warunki przekazania nieruchomości (np. ustalone w rokowaniach), szczególnie przy obiektywnie wykonanej wycenie Rzeczoznawcy i dodatkowych profitach związanych z dobrowolnym opuszczeniem nieruchomości.