Własność to fundamentalne prawo, chronione i z założenia bezterminowe, ale to nie oznacza, że jego utrzymanie nie wymaga zaangażowania Właściciela. Po pierwsze własność należy odróżnić od „posiadania”, które jest faktycznym władaniem rzeczą.

W przypadku np. zasiedzenia istotny jest sposób posiadania. Tylko w przypadku samoistnego posiadania można rzecz, w tym nieruchomość, zasiedzieć. W historii zdarzało się nawet, że jednostki samorządu terytorialnego traciły w ten sposób nieruchomości. Nic nie stoi też na przeszkodzie by zasiedzieć nieruchomość będącego własnością członka rodziny, tak więc zaufanie zaufaniem… 😊 Jednak realnie, to rzadkie przypadki które zwykle dzieją się w złej wierze, a więc wymagają sporo czasu (30 lat). Gdy posiadanie jest zależny (stosunek prawny regulowany np. umową najmu lub dzierżawy), o zasiedzeniu nie może być mowy.

W obronie swojej własności mamy kilka narzędzi:

• Roszczenie windykacyjne czyli żądanie zwrotu czy też wydania rzeczy jeżeli władający nie ma uprawnienia do faktycznego władania rzeczą. Żądanie takie wniesione przed sądem przerywa bieg zasiedzenia.
• Roszczenie negatoryjne stosujemy w przypadkach dotyczących innych naruszeń niż pozbawienie władztwa nad rzeczą. Głównie chodzi o zaprzestanie naruszania prawa (np. przejeżdżania przez posesję) i przywrócenia stanu zgodnego z prawem (np. usunięcie ogrodzenia postawionego niezgodnie z granicą lub skierowania wód opadowych sąsiada na naszą działkę).
• Roszczenia uzupełniające, a więc odszkodowania, żądanie zwrotu pożytków lub rekompensaty za bezumowne korzystanie.
  

Samo posiadanie też należy chronić poprzez obronę konieczną lub samodzielne przywrócenie stanu poprzedniego, ale bez stosowania przemocy. Droga na skróty bez poszanowania innych praw może przysporzyć sporo problemów – bezczelność naruszającego posiadanie będzie tylko okolicznością łagodzącą ewentualne konsekwencje.

Mamy jeszcze roszczenie o wstrzymanie budowy. Z tym warto się pośpieszyć bo wygasa po miesiącu od rozpoczęcia budowy. Stosowane jest w sytuacjach gdy posiadanie może być naruszone lub budowa może wyrządzić szkodę naszej własności np. naruszeniem gruntu.

Na koniec warto przypomnieć, że nawet Właściciel nie ma prawa samowolnie naruszać posiadania, a w szczególności posiadacza zależnego. W praktyce najczęściej spotkamy się z taką sytuacją w kwestii ochrony praw Najemców i tzw. naruszenia miru domowego.